30 - เปลี่ยน Role และ Status

เป้าหมายของบท

บทนี้จะเพิ่ม endpoint สำหรับ admin จัดการสิทธิ์และสถานะผู้ใช้:

PATCH /api/v1/admin/users/{id}/role
PATCH /api/v1/admin/users/{id}/status

หลังจบบทนี้ผู้อ่านควรเข้าใจ:

• ทำไมการเปลี่ยน role/status เป็น action ที่ต้องระวัง
• ใช้ request DTO แยกสำหรับ role/status อย่างไร
• ทำไมควรใช้ @Transactional
• ป้องกัน admin ปิดบัญชีตัวเองอย่างไร
• เตรียมจุดเชื่อมกับ audit log อย่างไร

สร้าง request DTO

สร้างไฟล์:

src/main/java/com/example/backendapi/dto/ChangeRoleRequest.java

package com.example.backendapi.dto;

import com.example.backendapi.model.Role;
import jakarta.validation.constraints.NotNull;

public record ChangeRoleRequest(
        @NotNull(message = "Role is required")
        Role role
) {
}

สร้างไฟล์:

src/main/java/com/example/backendapi/dto/ChangeStatusRequest.java

package com.example.backendapi.dto;

import com.example.backendapi.model.UserStatus;
import jakarta.validation.constraints.NotNull;

public record ChangeStatusRequest(
        @NotNull(message = "Status is required")
        UserStatus status
) {
}

เพิ่ม endpoint ใน AdminUserController

@PatchMapping("/{id}/role")
public ApiResponse<UserResponse> changeRole(
        @PathVariable Long id,
        @Valid @RequestBody ChangeRoleRequest request
) {
    return ApiResponse.ok(
            "User role changed",
            adminUserService.changeRole(id, request)
    );
}

@PatchMapping("/{id}/status")
public ApiResponse<UserResponse> changeStatus(
        @PathVariable Long id,
        @Valid @RequestBody ChangeStatusRequest request,
        Authentication authentication
) {
    return ApiResponse.ok(
            "User status changed",
            adminUserService.changeStatus(id, request, authentication.getName())
    );
}

Authentication ใช้เพื่อรู้ว่า admin คนไหนกำลังทำ action นี้

เพิ่ม logic ใน AdminUserService

@Transactional
public UserResponse changeRole(Long id, ChangeRoleRequest request) {
    User user = findUser(id);
    user.setRole(request.role());
    return toResponse(user);
}

สำหรับ status:

@Transactional
public UserResponse changeStatus(
        Long id,
        ChangeStatusRequest request,
        String actorEmail
) {
    User actor = userRepository.findByEmail(actorEmail)
            .orElseThrow(() -> new BadCredentialsException("Invalid token"));
    User target = findUser(id);

    if (actor.getId().equals(target.getId())
            && request.status() == UserStatus.INACTIVE) {
        throw new IllegalStateException("Admin cannot deactivate own account");
    }

    target.setStatus(request.status());
    return toResponse(target);
}

ใช้ @Transactional เพราะเราแก้ entity ที่อยู่ใน persistence context แล้วให้ JPA flush ตอน transaction จบ

helper method

private User findUser(Long id) {
    return userRepository.findById(id)
            .orElseThrow(() -> new UserNotFoundException(id));
}

เพิ่ม handler สำหรับ rule ผิด

ใน GlobalExceptionHandler เพิ่ม:

@ExceptionHandler(IllegalStateException.class)
public ResponseEntity<ErrorResponse> handleIllegalState(
        IllegalStateException ex,
        HttpServletRequest request
) {
    return ResponseEntity.badRequest()
            .body(ErrorResponse.of(400, ex.getMessage(), request.getRequestURI()));
}

ในงานจริงอาจสร้าง custom exception เช่น InvalidAdminActionException แทน IllegalStateException เพื่อให้ชัดขึ้น

Request เปลี่ยน role

PATCH /api/v1/admin/users/5/role
Authorization: Bearer <ADMIN_TOKEN>
Content-Type: application/json

{
  "role": "ADMIN"
}

Request เปลี่ยน status

PATCH /api/v1/admin/users/5/status
Authorization: Bearer <ADMIN_TOKEN>
Content-Type: application/json

{
  "status": "INACTIVE"
}

Rule ที่ควรมี

• endpoint ต้องเป็น admin-only
• role/status ห้ามเป็น null
• admin ไม่ควร disable ตัวเอง
• ควรระวังการลดสิทธิ์ admin คนสุดท้าย
• ควรบันทึก audit log ทุกครั้ง

บทนี้ยังไม่ลง audit log เพื่อให้เห็น role/status flow ก่อน บทถัดไปจะเพิ่ม audit log เข้าไป

แบบฝึกหัดท้ายบท

1. สร้าง ChangeRoleRequest
2. สร้าง ChangeStatusRequest
3. เพิ่ม endpoint เปลี่ยน role
4. เพิ่ม endpoint เปลี่ยน status
5. ทดสอบ user token ว่าเข้าไม่ได้
6. ทดสอบ admin token ว่าเข้าได้
7. ทดสอบ admin ปิดบัญชีตัวเอง