18 - DTO

เป้าหมายของบท

บทนี้จะทำให้ API ไม่รับหรือส่ง entity ตรง ๆ อีกต่อไป โดยใช้ DTO เป็น contract ของ API

หลังจบบทนี้ผู้อ่านควรเข้าใจ:

• Entity กับ DTO ต่างกันอย่างไร
• ทำไมไม่ควรรับ User entity จาก request body
• ทำไมไม่ควรส่ง User entity กลับเป็น response
• วิธีสร้าง CreateUserRequest, UpdateUserRequest, UserResponse
• วิธี map ระหว่าง DTO และ entity

Entity กับ DTO ต่างกันอย่างไร

Entity คือ model ของ database

DTO คือ model ของ API

เปรียบเทียบ:

ประเภท	หน้าที่	ตัวอย่าง
Entity	map กับ table ใน database	User
Request DTO	รับข้อมูลจาก client	CreateUserRequest
Response DTO	ส่งข้อมูลกลับให้ client	UserResponse

ถ้าใช้ entity เป็น request/response ตรง ๆ API จะผูกกับ database มากเกินไป และเสี่ยงเปิด field ที่ไม่ควรเปิด เช่น password

DTO ที่จะใช้ในบทนี้

เราจะใช้ DTO 3 ตัว:

CreateUserRequest
UpdateUserRequest
UserResponse

สองตัวแรกเป็น request DTO

ตัวสุดท้ายเป็น response DTO

CreateUserRequest

package com.example.backendapi.dto;

import jakarta.validation.constraints.Email;
import jakarta.validation.constraints.NotBlank;
import jakarta.validation.constraints.Size;

public record CreateUserRequest(
        @NotBlank(message = "Username is required")
        @Size(min = 3, max = 50, message = "Username must be 3-50 characters")
        String username,

        @NotBlank(message = "Email is required")
        @Email(message = "Email format is invalid")
        String email,

        @NotBlank(message = "Password is required")
        @Size(min = 8, message = "Password must be at least 8 characters")
        String password
) {
}

UpdateUserRequest

package com.example.backendapi.dto;

import jakarta.validation.constraints.Email;
import jakarta.validation.constraints.NotBlank;
import jakarta.validation.constraints.Size;

public record UpdateUserRequest(
        @NotBlank(message = "Username is required")
        @Size(min = 3, max = 50, message = "Username must be 3-50 characters")
        String username,

        @NotBlank(message = "Email is required")
        @Email(message = "Email format is invalid")
        String email
) {
}

UserResponse

package com.example.backendapi.dto;

import com.example.backendapi.model.Role;
import com.example.backendapi.model.UserStatus;
import java.time.LocalDateTime;

public record UserResponse(
        Long id,
        String username,
        String email,
        Role role,
        UserStatus status,
        LocalDateTime createdAt,
        LocalDateTime updatedAt
) {
}

UserResponse ไม่มี password เพราะ password ไม่ควรถูกส่งออกจาก API

สร้าง mapper method

ในช่วงเริ่มต้น เราจะใช้ private method ใน service ก่อน:

private UserResponse toResponse(User user) {
    return new UserResponse(
            user.getId(),
            user.getUsername(),
            user.getEmail(),
            user.getRole(),
            user.getStatus(),
            user.getCreatedAt(),
            user.getUpdatedAt()
    );
}

ถ้าโปรเจกต์โตขึ้น อาจแยกเป็น UserMapper หรือใช้ library เช่น MapStruct ได้ แต่สำหรับหนังสือเล่มนี้เราจะเริ่มจาก method ธรรมดาเพื่อให้เห็น flow ชัด

ปรับ Service ให้ return DTO

ตัวอย่าง:

public List<UserResponse> findAll() {
    return userRepository.findAll().stream()
            .map(this::toResponse)
            .toList();
}

หา user ตาม id:

public UserResponse findById(Long id) {
    return toResponse(findEntityById(id));
}

สร้าง user:

public UserResponse create(CreateUserRequest request) {
    User user = new User();
    user.setUsername(request.username());
    user.setEmail(request.email());
    user.setPassword(request.password());

    return toResponse(userRepository.save(user));
}

ปรับ Controller ให้อ่านง่ายขึ้น

เมื่อ service return DTO แล้ว controller จะไม่ต้อง map เอง:

@GetMapping("/{id}")
public UserResponse findById(@PathVariable Long id) {
    return userService.findById(id);
}

ข้อดีคือ controller เหลือหน้าที่หลักคือรับ request และส่ง response

ข้อดีของ DTO

• ซ่อน field ที่ไม่ควรส่ง เช่น password
• แยก API contract ออกจาก database schema
• ใส่ validation ที่ request DTO ได้
• เปลี่ยน database ภายในได้โดยไม่กระทบ response ทันที
• ทำให้ frontend เห็น response shape ชัดเจน

ข้อควรระวัง

DTO มากเกินไปอาจทำให้โปรเจกต์รก ถ้า endpoint ยังเล็กมากให้สร้างเท่าที่จำเป็นก่อน

แต่สำหรับ User ที่มี password, role และ status การแยก DTO เป็นเรื่องที่ควรทำตั้งแต่ต้น

แบบฝึกหัดท้ายบท

1. สร้าง UserResponse
2. ปรับ UserService ให้ return UserResponse
3. ปรับ UserController ให้ไม่ส่ง User entity กลับตรง ๆ
4. ทดสอบว่า response ไม่มี password
5. ลองเพิ่ม field ใน entity แล้วตรวจว่า response ไม่เปลี่ยนถ้าไม่ได้เพิ่มใน DTO