การจัดการเหล็กเสริม (Rebar API)

งานโครงสร้างคอนกรีตเสริมเหล็ก (RC Structures) ถือเป็นสัดส่วนงานที่ใหญ่ที่สุดในงานก่อสร้างบ้านเรา การนำโมเดล 3D มาใช้ประโยชน์ให้คุ้มค่าที่สุดคือการ “ถอดปริมาณเหล็ก” (Rebar Takeoff) และ “จัดทำตารางตัดเหล็ก” (Bar Cut List)

Revit ถือว่าเป็นซอฟต์แวร์ระดับท็อปในการทำ RC Detailing แต่ถ้าเราใช้ API เข้ามาช่วย เราจะสามารถจัดการเหล็กจำนวนมหาศาลได้อย่างอัตโนมัติ ไม่ว่าจะเป็นการเช็กระยะทาบ การนับจำนวนเส้น หรือการสร้างโมเดลเหล็กแบบพาราเมตริกครับ!

1. รู้จักกับ Rebar API

ใน Revit API หมวดหมู่ที่เกี่ยวข้องกับเหล็กเสริมจะอยู่ใน Namespace Autodesk.Revit.DB.Structure โดยมี Class หลักๆ ดังนี้:

Rebar: ตัวแทนของเหล็กเสริม (เส้นเดี่ยว หรือแบบผูกเป็นชุด)
RebarShape: รูปร่างหรือแพทเทิร์นการดัดงอของเหล็ก (เช่น เหล็กปลอก, เหล็กตัว U, เหล็กฉาก)
RebarBarType: ชนิดของเหล็กเส้น (เช่น RB9, DB12, DB16, SD40)
RebarHostData: ข้อมูลชิ้นส่วนโครงสร้างที่เหล็กเส้นนั้นฝังอยู่ (เช่น เสา คาน ฐานราก)

using Autodesk.Revit.DB;
using Autodesk.Revit.DB.Structure; // ขาดไม่ได้เลยสำหรับงานนี้!

2. การค้นหาเหล็กเสริมทั้งหมดในเสาหรือคาน (Get Rebars in Host)

หากผู้ใช้คลิกเลือกเสาหรือคาน 1 ต้น เราจะรู้ได้อย่างไรว่าข้างในมีเหล็กเสริมอะไรฝังอยู่บ้าง? วิธีที่ง่ายและได้ผลลัพธ์แม่นยำที่สุด คือการใช้ RebarHostData ครับ

using System.Collections.Generic;
using Autodesk.Revit.DB;
using Autodesk.Revit.DB.Structure;
using Autodesk.Revit.UI;

public void GetRebarsInElement(Element hostElement)
{
    // 1. ตรวจสอบว่าชิ้นงานนี้สามารถรับเหล็กเสริมได้หรือไม่ (เป็น Concrete Host หรือเปล่า)
    RebarHostData hostData = RebarHostData.GetRebarHostData(hostElement);

    if (hostData == null || !hostData.IsValidHost())
    {
        TaskDialog.Show("แจ้งเตือน", "ชิ้นงานนี้ไม่ใช่ชิ้นส่วนคอนกรีตที่รองรับเหล็กเสริม");
        return;
    }

    // 2. ดึงเหล็กเสริมทั้งหมดที่ฝังอยู่ในชิ้นงานนี้
    IList<Rebar> rebars = hostData.GetRebarsInHost();

    TaskDialog.Show("ผลลัพธ์", $"พบเหล็กเสริมทั้งหมด {rebars.Count} ชุดในชิ้นงานนี้");
}

3. การอ่านความยาวและรูปร่างของเหล็ก (Centerline Curves)

[!WARNING] การอ่านปริมาณเหล็กใน Revit เป็นเรื่องที่ปราบเซียนมาก! คุณไม่ควรไปอ่านจาก Parameter “Length” ทื่อๆ เพราะเหล็ก 1 ชุด (Rebar Set) อาจจะมีการผูกรวมกันหลายเส้น (Quantity) และถ้าระยะทาบหรือระยะงอขอเปลี่ยน ความยาวก็จะเปลี่ยนตาม

วิธีการที่ชัวร์ที่สุดและเป็นมาตรฐานของวิศวกรโครงสร้าง คือการให้ API ไปดึง “เส้นกึ่งกลางเหล็ก” (Centerline Curves) ของเหล็กทุกเส้นออกมาบวกรวมกันตรงๆ ครับ

using System;
using System.Collections.Generic;
using Autodesk.Revit.Attributes;
using Autodesk.Revit.DB;
using Autodesk.Revit.DB.Structure;
using Autodesk.Revit.UI;
using Autodesk.Revit.UI.Selection;

namespace RevitToolkit;

[Transaction(TransactionMode.Manual)]
public class CalculateRebarLengthCommand : IExternalCommand
{
    public Result Execute(ExternalCommandData commandData, ref string message, ElementSet elements)
    {
        UIDocument uidoc = commandData.Application.ActiveUIDocument;
        Document doc = uidoc.Document;

        try
        {
            // 1. ให้ผู้ใช้คลิกเลือกเหล็กเสริม 1 ชุดบนหน้าจอ
            Reference pickedRef = uidoc.Selection.PickObject(
                ObjectType.Element,
                "คลิกเลือกชุดเหล็กเสริม (Rebar) 1 ชุด"
            );

            Element elem = doc.GetElement(pickedRef);

            // ตรวจสอบให้แน่ใจว่าเป็น Rebar ของจริง
            if (elem is Rebar rebar)
            {
                // ดึงชนิดเหล็ก เช่น DB12
                RebarBarType barType = doc.GetElement(rebar.GetTypeId()) as RebarBarType;

                // ดึงรูปร่าง เช่น M_T1 (เหล็กปลอก)
                string shapeName = "ไม่มี Shape";
                if (rebar.RebarShapeId != ElementId.InvalidElementId)
                {
                    RebarShape shape = doc.GetElement(rebar.RebarShapeId) as RebarShape;
                    shapeName = shape?.Name ?? "ไม่มี Shape";
                }

                // 2. ขอเส้นกึ่งกลางของเหล็กชุดนี้
                // false = ไม่เอาการปรับแก้ปลายงอ, true = เอาปลายตะขอ Hook ด้วย, true = เอาส่วนปลายดัดโค้งด้วย
                IList<Curve> centerlineCurves = rebar.GetCenterlineCurves(
                    adjustForSelfIntersection: false,
                    suppressHooks: false,
                    suppressBendRadius: false,
                    multiplanarOption: MultiplanarOption.IncludeOnlyPlanarCurves,
                    barPositionIndex: 0 // ถ้าเป็น Rebar Set ให้ใส่ Index ของเส้นที่ต้องการ
                );

                // 3. วนลูปบวกความยาว (ฟุต -> เมตร)
                double totalLengthFeet = 0;
                foreach (Curve curve in centerlineCurves)
                {
                    totalLengthFeet += curve.Length;
                }

                // การแปลงหน่วย Revit 2022+
                double totalLengthMeters = UnitUtils.ConvertFromInternalUnits(totalLengthFeet, UnitTypeId.Meters);

                // 4. สรุปผล Bar Cut List
                string report = $"ข้อมูลเหล็กเสริม\n" +
                                $"-----------------\n" +
                                $"เกรด/ขนาด: {barType?.Name}\n" +
                                $"รูปร่างการดัด (Shape): {shapeName}\n" +
                                $"จำนวนเส้นในชุด (Quantity): {rebar.Quantity}\n" +
                                $"ความยาว 1 เส้น: {totalLengthMeters:F3} เมตร\n" +
                                $"ความยาวรวมทั้งชุด: {(totalLengthMeters * rebar.Quantity):F3} เมตร";

                TaskDialog.Show("Bar Cut List - Info", report);
                return Result.Succeeded;
            }
            else
            {
                TaskDialog.Show("Error", "ชิ้นงานที่เลือกไม่ใช่เหล็กเสริม (Rebar)");
                return Result.Cancelled;
            }
        }
        catch (Autodesk.Revit.Exceptions.OperationCanceledException)
        {
            return Result.Cancelled;
        }
    }
}

4. การสร้างโมเดลเหล็กด้วยโค้ด (Create Rebar)

การให้คอมพิวเตอร์เขียนโมเดลเหล็กให้ (Auto-Rebarring) คือหนึ่งในไม้ตายสูงสุดของระบบ BIM Automation ครับ ในบทนี้เราจะมาดูตัวอย่างการสร้าง “เหล็กแกนเสา” แบบเส้นตรงกันครับ

การสร้างเหล็กมีด้วยกัน 2 ท่าหลักๆ:

Rebar.CreateFromCurves: สร้างเส้นกราฟิกเองลอยๆ เหมาะกับเหล็กฟรีฟอร์มแปลกๆ
Rebar.CreateFromRebarShape: สร้างจากแบบฟอร์มมาตรฐาน (RebarShape) ที่อยู่ในโปรเจ็กต์ (แนะนำวิธีนี้)

using System.Collections.Generic;
using Autodesk.Revit.DB;
using Autodesk.Revit.DB.Structure;

public void CreateColumnMainRebars(Document doc, Element column)
{
    // 1. ค้นหาชนิดเหล็ก (เช่น DB16)
    RebarBarType db16Type = new FilteredElementCollector(doc)
        .OfClass(typeof(RebarBarType))
        .Cast<RebarBarType>()
        .FirstOrDefault(t => t.Name.Contains("DB16"));

    // 2. ค้นหารูปร่าง (เช่น เหล็กเส้นตรง M_00)
    RebarShape straightShape = new FilteredElementCollector(doc)
        .OfClass(typeof(RebarShape))
        .Cast<RebarShape>()
        .FirstOrDefault(s => s.Name == "M_00" || s.Name == "00");

    if (db16Type == null || straightShape == null) return;

    // 3. กำหนดทิศทางและจุดเริ่มต้นของชุดเหล็ก
    BoundingBoxXYZ bbox = column.get_BoundingBox(null);
    XYZ origin = bbox.Min; // จุดมุมล่างของเสา
    XYZ xDirection = XYZ.BasisX; // ทิศทางการกระจายเหล็กแนวนอน
    XYZ yDirection = XYZ.BasisY;

    // 4. เปิด Transaction และสั่งสร้างโมเดลเหล็ก!
    using (Transaction trans = new Transaction(doc, "สร้างเหล็กแกนเสา"))
    {
        trans.Start();

        Rebar rebar = Rebar.CreateFromRebarShape(
            doc,
            straightShape,
            db16Type,
            column,
            origin,
            xDirection,
            yDirection
        );

        // 5. ปรับให้เป็นแบบ Layout (เช่น ใส่ 4 เส้น กระจายห่างกันระยะหนึ่ง)
        rebar.GetShapeDrivenAccessor().SetLayoutAsFixedNumber(
            numberOfBarPositions: 4,
            arrayLength: UnitUtils.ConvertToInternalUnits(0.2, UnitTypeId.Meters), // ระยะกระจาย 20 cm
            barsOnNormalSide: true,
            includeFirstBar: true,
            includeLastBar: true
        );

        trans.Commit();
    }
}