มาตรฐานไทย (มยผ.)

ทำไมต้องใช้ มยผ.?

[!NOTE] บทนี้เป็น ทางเลือกสำหรับโครงการในประเทศไทย
ถ้าโครงการของคุณใช้ชุดโหลดสากล (ตามบทที่ 6) ต่อเนื่องอยู่แล้ว สามารถข้ามไปบทที่ 8 ได้

ถ้าโปรเจกต์ของคุณเป็น งานในประเทศไทย โดยเฉพาะ:

• งานราชการ / อาคารที่ต้องขออนุญาตก่อสร้าง
• อาคารสูงเกิน 23 เมตร (ต้องออกแบบรับแผ่นดินไหว)
• อาคารในเขตที่ พ.ร.บ. ควบคุมอาคาร กำหนด

ต้องใช้มาตรฐาน มยผ. (มาตรฐานการออกแบบอาคารต้านทานการสั่นสะเทือนของแผ่นดินไหว) ประกอบกับ กฎกระทรวง เรื่อง Load

[!IMPORTANT] มาตรฐานหลักที่เกี่ยวข้อง:

• มยผ. 1301/1302-61 — มาตรฐานออกแบบอาคารต้านแผ่นดินไหว
• กฎกระทรวง พ.ศ. 2564 — น้ำหนักบรรทุกจร (Live Load)
• EIT Standard 1020 — มาตรฐาน วสท. เรื่อง Wind Load

---

1. น้ำหนักบรรทุก (Load) ตามมาตรฐานไทย

Dead Load (DL)

รายการ	ค่า	หน่วย
คอนกรีตเสริมเหล็ก	2,400	kgf/m³
ปูนฉาบ (2 ซม.)	40	kgf/m²
กระเบื้องปูพื้น	50-80	kgf/m²
ฝ้าเพดาน + งานระบบ	20-30	kgf/m²
ผนังก่ออิฐ (10 ซม.)	180	kgf/m²
SDL ทั่วไป (รวมผิวสำเร็จ)	100-150	kgf/m²

วิธีตั้งใน ETABS:

1. ไปที่ Define > Load Patterns
2. เพิ่ม Pattern ชื่อ SDL (Super Dead Load) Type = Super Dead
3. Assign > Shell Loads > Uniform
   • Load Pattern: SDL
   • Load Value: 150 kgf/m² (หรือตามรายการคำนวณ)
   • Direction: Gravity

Live Load (LL) — ตามกฎกระทรวง

ประเภทการใช้งาน	ค่า (kgf/m²)	ตั้งใน ETABS
ที่พักอาศัย / คอนโด	200	200
สำนักงาน	250	250
ร้านค้า / ห้างสรรพสินค้า	400	400
โรงเรียน / ห้องประชุม	300	300
โรงจอดรถยนต์	400	400
หลังคา (ไม่มีคนขึ้น)	50	50
บันได / ทางเดิน	300	300

วิธีตั้งใน ETABS:

1. ไปที่ Define > Load Patterns
2. เช็คว่ามี Pattern ชื่อ Live อยู่แล้ว -> Type = Live
3. Assign > Shell Loads > Uniform
   • Load Pattern: Live
   • Load Value: 200 kgf/m² (สำหรับคอนโด)

[!TIP] สำหรับคอนโด 30 ชั้น Workshop ของเรา: ใช้ SDL = 150 kgf/m² และ LL = 200 kgf/m² ครับ

---

2. แรงลม (Wind Load) — ตาม มยผ. / EIT

ค่าความเร็วลมอ้างอิง

โซน	พื้นที่	ความเร็วลม (m/s)
โซน 1	กรุงเทพฯ, ภาคกลาง, ภาคเหนือ	25
โซน 2	ภาคใต้ตอนบน, ภาคตะวันออก	27
โซน 3	ภาคใต้ตอนล่าง (ชุมพรลงไป)	29

วิธีตั้งใน ETABS (Auto Wind):

1. ไปที่ Define > Load Patterns
2. เพิ่ม Pattern ชื่อ WindX Type = Wind -> กดปุ่ม Modify Lateral Load…
3. เลือก User Defined (หรือ ASCE 7 แล้วปรับค่า)
4. ถ้าใช้ User Defined ให้คำนวณแรงลมที่แต่ละชั้นตามสูตร:

แรงลม (W) = 0.003 × V² × Cz × I × A

โดย:
- V = ความเร็วลม (m/s) → 25 สำหรับ กทม.
- Cz = Wind Pressure Coefficient (ขึ้นกับความสูงและภูมิประเทศ)
- I = Importance Factor (1.0 ทั่วไป, 1.15 อาคารสำคัญ)
- A = พื้นที่รับลม (m²)

[!NOTE] สำหรับ Workshop นี้ เราใช้ ASCE 7-16 ในบทที่ 6 แล้ว ซึ่งให้ผลลัพธ์อนุรักษ์นิยม (Conservative) กว่ามาตรฐานไทยเล็กน้อย ถ้าต้องการใช้มาตรฐานไทยอย่างเคร่งครัด ให้คำนวณแรงลมตามสูตรข้างต้นแล้วใส่เป็น User Defined Load ที่แต่ละชั้นครับ

---

3. แรงแผ่นดินไหว (Seismic) — ตาม มยผ. 1302-61

เขตแผ่นดินไหวประเทศไทย

โซน	พื้นที่	ค่า Ss	ค่า S1
โซน 0	กรุงเทพฯ, ภาคกลาง, ภาคใต้	0.039-0.074	0.018-0.037
โซน 1	ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ	0.074-0.137	0.037-0.057
โซน 2a	เชียงราย, เชียงใหม่, แม่ฮ่องสอน	0.137-0.302	0.057-0.135
โซน 2b	พื้นที่ใกล้รอยเลื่อน	0.302-0.600	0.135-0.256

วิธีตั้งใน ETABS:

ขั้นที่ 1: สร้าง Response Spectrum Function

1. ไปที่ Define > Functions > Response Spectrum…
2. เลือก Function Type: Thai Seismic Code (DPT 1302-61)
   • ถ้าไม่มีให้เลือก User Defined แล้วกรอกค่าเอง
3. กรอกค่าตาม มยผ.:
   • Ss: ใส่ตามพื้นที่ (เช่น 0.074 สำหรับ กทม.)
   • S1: ใส่ตามพื้นที่ (เช่น 0.037 สำหรับ กทม.)
   • Site Class: เลือกตามผลเจาะดิน
     • Class C: ดินแข็ง (Vs > 360 m/s)
     • Class D: ดินแข็งปานกลาง (180 < Vs < 360)
     • Class E: ดินอ่อน (Vs < 180) → กรุงเทพฯ ส่วนใหญ่อยู่ Class D-E
   • Importance Factor (I): 1.0 (ทั่วไป), 1.25 (อาคารสำคัญ), 1.50 (โรงพยาบาล)
   • R (Response Modification):
     • 8.0 — Moment Frame (โครงเฟรมรับแรง)
     • 5.0 — Shear Wall (ผนังรับแรงเฉือน)
     • 6.0 — Dual System (ทั้ง Frame และ Wall)
4. กด OK

ขั้นที่ 2: สร้าง Load Case

1. ไปที่ Define > Load Cases…
2. เพิ่ม Load Case ใหม่:
   • Name: EQx (แผ่นดินไหวแนว X)
   • Type: Response Spectrum
   • Modal Combination: CQC
   • Directional Combination: SRSS
   • Scale Factor: ให้ตั้งให้สอดคล้องกับนิยามกราฟ Spectrum
     • ถ้า Function เป็นค่า Sa/g ให้ใส่ g = 9.81
     • ถ้า Function ยังไม่รวมผลของ I/R ให้ใส่ (I/R) × 9.81
   • Function: เลือก Function ที่สร้างในขั้นที่ 1
   • Direction: U1 (แนว X)
3. ทำซ้ำสำหรับ EQy (Direction: U2 แนว Y)

[!WARNING] ค่า Scale Factor สำคัญมาก! ถ้าใส่ผิดผลลัพธ์จะผิดทั้งหมด ให้ตรวจสอบสูตร:

• Response Spectrum ใน มยผ. มักอยู่ในรูป Sa/g (ไม่มีหน่วย)
• ETABS ต้องการค่า Scale ที่แปลงเป็นความเร่งจริง
• กรณี Function เป็น Sa/g ให้เริ่มจาก Scale Factor = 9.81
• ถ้า Function ยังไม่รวม I/R ให้คูณเพิ่มเป็น (I/R) × 9.81

---

4. Load Combination ตามมาตรฐานไทย

Strength Design (Ultimate)

Combo	สูตร	คำอธิบาย
COMB1	1.4DL	Dead เพียว
COMB2	1.2DL + 1.6LL	ปกติ (ใช้บ่อยสุด)
COMB3	1.2DL + 1.0LL + 1.0WindX	ลม X
COMB4	1.2DL + 1.0LL - 1.0WindX	ลม X ทิศตรงข้าม
COMB5	1.2DL + 1.0LL + 1.0WindY	ลม Y
COMB6	1.2DL + 1.0LL - 1.0WindY	ลม Y ทิศตรงข้าม
COMB7	1.2DL + 1.0LL + 1.0EQx	แผ่นดินไหว X
COMB8	1.2DL + 1.0LL - 1.0EQx	แผ่นดินไหว X ตรงข้าม
COMB9	1.2DL + 1.0LL + 1.0EQy	แผ่นดินไหว Y
COMB10	1.2DL + 1.0LL - 1.0EQy	แผ่นดินไหว Y ตรงข้าม
COMB11	0.9DL + 1.0WindX	เช็ค Uplift (ลม)
COMB12	0.9DL - 1.0WindX	เช็ค Uplift (ลม)
COMB13	0.9DL + 1.0EQx	เช็ค Uplift (แผ่นดินไหว)
COMB14	0.9DL - 1.0EQx	เช็ค Uplift (แผ่นดินไหว)
ENVELOPE	Envelope(COMB1-14)	ค่าสูงสุดจากทุก Combo

วิธีตั้งใน ETABS:

1. ไปที่ Define > Load Combinations…
2. กดปุ่ม Add New Combo
3. ตั้งชื่อ: COMB1
4. เลือก Combo Type: Linear Add
5. เพิ่ม Load Case + Scale Factor:
   • กด Add -> เลือก Dead -> Scale Factor: 1.4
6. กด OK
7. ทำซ้ำจนครบ COMB1-14 ตามตาราง
8. สร้าง ENVELOPE:
   • กด Add New Combo
   • ชื่อ: ENVELOPE
   • Combo Type: Envelope
   • เพิ่ม COMB1-14 ทั้งหมด (Scale Factor = 1.0 ทุกตัว)

Serviceability (ใช้งาน — เช็ค Drift)

Combo	สูตร	ใช้เช็ค
SLS-WIND	1.0DL + 1.0LL + 0.7WindX	Drift จากลม
SLS-EQ	1.0DL + 0.25LL + 1.0EQx	Drift จากแผ่นดินไหว

[!IMPORTANT] Drift Limit ตาม มยผ.:

• อาคารทั่วไป: H/200 (ลม) และ 0.02h (แผ่นดินไหว)
• อาคารที่มีผนังก่ออิฐ: H/500 (ลม) — เข้มงวดกว่ามาก

---

5. ตรวจสอบผลออกแบบตาม มยผ.

Checklist ก่อนส่งงาน

✅	รายการตรวจสอบ	เกณฑ์
☐	Drift จากลม ≤ H/200	ดูจาก Display > Story Response
☐	Drift จากแผ่นดินไหว ≤ 0.02h	ดูจาก Display > Story Response
☐	Base Shear (V) ≥ ค่าต่ำสุดตาม มยผ.	V_min = 0.01 × W (น้ำหนักอาคาร)
☐	Modal Mass Participation ≥ 90%	ดูจาก Display > Modal Information
☐	P-Delta เปิดแล้ว	Define > Analysis Cases > เช็ค P-Delta
☐	Accidental Eccentricity 5%	กำหนดใน Load Case (Eccentricity Ratio = 0.05)
☐	เสา/คาน ผ่านการออกแบบ (O/S Ratio < 1.0)	Design > Concrete Frame Design
☐	ผนังรับแรงผ่านการออกแบบ	Design > Shear Wall Design

วิธีเช็ค Base Shear:

1. ไปที่ Display > Show Tables…
2. เลือก Base Reactions -> เลือก Load Case = EQx
3. ค่า F1 (Global X) คือ Base Shear
4. เทียบกับ V_min = 0.01 × W
   • W = น้ำหนักอาคารทั้งหมด (ดูจาก Mass Summary)

[!TIP] ถ้า Base Shear น้อยกว่า V_min ให้ Scale ค่าขึ้นโดยปรับ Scale Factor ใน Load Case ให้ Base Shear ≥ V_min ครับ